Ceramika Delft należy do najbardziej rozpoznawalnych wyrobów europejskiego rzemiosła ceramicznego. Charakterystyczne połączenie bieli i kobaltu, dekoracje inspirowane porcelaną chińską, holenderskie krajobrazy, wiatraki, statki, kwiaty i ornamenty roślinne sprawiły, że fajans Delft stał się jednym z symboli holenderskiej sztuki użytkowej.
Dla kolekcjonerów antyków ceramika Delft jest jednak czymś znacznie więcej niż efektowną niebiesko-białą dekoracją. O wartości konkretnego przedmiotu mogą decydować jego wiek, manufaktura, technika wykonania, rodzaj dekoracji, stan zachowania, rzadkość oraz proweniencja.
Co ważne, określenie „Delft” bywa stosowane znacznie szerzej niż tylko do historycznych wyrobów powstałych w mieście Delft.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest ceramika Delft, skąd się wzięła, jak powstawał fajans Delft, jakie są najważniejsze manufaktury i oznaczenia, jak rozpoznać stare wyroby oraz od czego zależy wartość ceramiki Delft.
Czym właściwie jest ceramika Delft?
Określenie ceramika Delft odnosi się przede wszystkim do rodzaju dekorowanego fajansu, którego produkcja szczególnie rozwinęła się w holenderskim mieście Delft w XVII i XVIII wieku.
Warto od razu wyjaśnić bardzo ważną kwestię: historyczna ceramika Delft nie jest porcelaną.
Podstawowym materiałem był fajans, czyli tworzywo ceramiczne wypalane w niższej temperaturze niż porcelana. Powierzchnię przedmiotów pokrywano nieprzezroczystym, białym szkliwem zawierającym związki cyny. Dzięki temu stosunkowo niedrogie wyroby ceramiczne mogły wizualnie przypominać niezwykle cenioną w Europie porcelanę.
Holenderscy garncarze potrafili uzyskać jasną powierzchnię i efektowny połysk, na którym malowano przede wszystkim dekoracje w odcieniach niebieskiego.
Inspiracją była przede wszystkim importowana z Azji porcelana chińska.
Z czasem jednak holenderscy artyści stworzyli własny język dekoracyjny. Obok motywów azjatyckich zaczęły pojawiać się charakterystyczne dla Holandii krajobrazy, wiatraki, statki, budynki, kwiaty czy sceny rodzajowe.
Historia ceramiki Delft
Fascynacja porcelaną chińską
Historia fajansu Delft jest ściśle związana z europejską fascynacją porcelaną z Chin.
Od początku XVII wieku do Republiki Zjednoczonych Prowincji trafiały duże ilości chińskiej porcelany. Była ona niezwykle atrakcyjna dla europejskich elit.
Biała, cienka ceramika dekorowana niebieskim kobaltem była kosztowna i pożądana.
Holenderscy garncarze zaczęli więc poszukiwać sposobu na stworzenie wyrobów, które wizualnie przypominałyby porcelanę, ale mogłyby być produkowane lokalnie.
Nie dysponowali jednak odpowiednim surowcem umożliwiającym wytwarzanie prawdziwej porcelany.
Rozwijano więc technikę fajansu szkliwionego cyną.
Właśnie z połączenia europejskich technik ceramicznych i fascynacji Dalekim Wschodem narodził się styl, który znamy dziś jako Delft Blue.
Dlaczego właśnie Delft?
Produkcja fajansu rozwijała się w wielu miastach Niderlandów, jednak Delft z czasem stało się jednym z najważniejszych ośrodków ceramicznych.
Miasto posiadało odpowiednie zaplecze rzemieślnicze, handlowe i artystyczne. W XVII wieku działały tutaj liczne warsztaty ceramiczne, a około 1700 roku produkcja osiągnęła swój szczyt.
W Delft działało wiele manufaktur, które produkowały zarówno przedmioty użytkowe, jak i bardziej luksusowe wyroby przeznaczone do dekoracji wnętrz.
Delftware zaczęło być rozpoznawalne na rynkach europejskich.
Wśród produkowanych przedmiotów znajdowały się między innymi:
- talerze,
- misy,
- półmiski,
- dzbany,
- wazony,
- butle,
- flakony,
- kafle,
- figurki,
- dekoracyjne płyty,
- zestawy naczyń.
Złoty wiek fajansu Delft
Największy rozkwit Delftware przypadł na XVII i początek XVIII wieku.
Manufaktury produkowały ogromną liczbę wyrobów, a rozwój technologii pozwalał uzyskiwać coraz bardziej efektowne powierzchnie i dekoracje.
Ceramika Delft nie służyła wyłącznie dekoracji.
Znaczna część produkcji przeznaczona była do codziennego użytkowania. Jednocześnie powstawały luksusowe zestawy naczyń, wazony i dekoracyjne kompozycje przeznaczone do bogatych rezydencji.
Szczególnie efektowne były duże wazony oraz zestawy kilku naczyń ustawianych razem jako dekoracja wnętrza.
Delft Blue – skąd wziął się słynny niebieski kolor?
Najbardziej charakterystycznym elementem ceramiki Delft jest oczywiście niebieska dekoracja na białym tle.
Kolor ten kojarzy się przede wszystkim z kobaltem.
Inspiracją była chińska porcelana dekorowana niebieskim pigmentem.
Jednak z czasem holenderscy artyści zaczęli tworzyć własne kompozycje.
Na ceramice pojawiały się:
- wiatraki,
- holenderskie krajobrazy,
- statki,
- porty,
- domy,
- kwiaty,
- tulipany,
- ptaki,
- ornamenty roślinne,
- sceny biblijne,
- sceny mitologiczne,
- postacie.
Dlatego Delft Blue nie jest po prostu kopią porcelany chińskiej.
To wyjątkowy przykład połączenia inspiracji azjatyckiej z europejską tradycją artystyczną.
Ceramika Delft to nie tylko kolor niebieski
Choć najbardziej znana jest biało-niebieska ceramika Delft, nie należy utożsamiać całego historycznego Delftware wyłącznie z kolorem kobaltowym.
Występowały również wyroby wielobarwne oraz przedmioty wykorzystujące inne rozwiązania dekoracyjne.
Dla kolekcjonera jest to bardzo ważne.
Jeżeli przedmiot nie jest klasycznym „Delft Blue”, nie oznacza to automatycznie, że nie ma związku z tradycją Delftware.
Jak powstawał fajans Delft?
Proces produkcji był znacznie bardziej skomplikowany, niż może się wydawać.
Najpierw przygotowywano masę ceramiczną.
Następnie formowano przedmiot i pozostawiano go do wyschnięcia.
Po przygotowaniu powierzchnię pokrywano białym szkliwem.
Na tak przygotowanym podłożu wykonywano dekorację.
W przypadku wielu wyrobów dekoracje były malowane ręcznie.
Po wypaleniu otrzymywano charakterystyczną jasną, szkliwioną powierzchnię.
Produkcja wymagała dużych manufaktur, odpowiednich pieców, magazynów i przestrzeni do suszenia oraz przygotowywania wyrobów.
Dlatego historyczny fajans Delft jest efektem pracy całych zespołów rzemieślników.
Jak rozpoznać starą ceramikę Delft?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby rozpoczynające kolekcjonowanie antyków.
Nie istnieje jednak jeden prosty test, który pozwala na podstawie samego wyglądu stwierdzić, czy mamy przed sobą autentyczny XVIII-wieczny fajans Delft.
Doświadczony kolekcjoner analizuje kilka elementów jednocześnie.
1. Materiał
Jedną z charakterystycznych cech tradycyjnego Delftware jest jasne, nieprzezroczyste szkliwo.
W przypadku odprysku lub uszkodzenia można czasami zobaczyć znajdujący się pod szkliwem ceramiczny korpus.
Jego kolor, struktura i sposób wykonania mogą dostarczyć cennych informacji.
Nie należy jednak traktować pojedynczego odprysku jako dowodu autentyczności.
2. Dekoracja
Warto dokładnie przyjrzeć się malaturze.
Ręcznie wykonane dekoracje mogą wykazywać niewielkie różnice w grubości linii, intensywności koloru czy sposobie prowadzenia pędzla.
Właśnie takie szczegóły są bardzo interesujące dla kolekcjonerów.
Trzeba jednak zachować ostrożność, ponieważ współczesne reprodukcje mogą być wykonane bardzo przekonująco.
3. Spód przedmiotu
Podstawa naczynia może dostarczyć wielu informacji.
Warto sprawdzić:
- znak manufaktury,
- inicjały,
- numer,
- symbol,
- sposób naniesienia znaku,
- ślady technologiczne,
- szkliwo,
- kolor ceramiki,
- ślady zużycia.
Znaki manufaktur mogą być bardzo pomocne przy identyfikacji, ale sama sygnatura nie powinna być jedyną podstawą oceny autentyczności.
Czy każda ceramika Delft ma znak?
Nie.
To bardzo ważna informacja dla początkujących kolekcjonerów.
Brak sygnatury nie oznacza automatycznie, że przedmiot jest falsyfikatem.
W przypadku historycznego Delftware tylko część przedmiotów była oznaczana.
Co więcej, również znaki mogły być naśladowane lub fałszowane.
Dlatego prawidłowa identyfikacja powinna uwzględniać:
materiał + formę + dekorację + technikę + znak + stan zachowania + kontekst historyczny.
Oznaczenia na ceramice Delft
Znaki manufaktur są jednym z najbardziej fascynujących elementów kolekcjonowania fajansu Delft.
Poszczególne warsztaty stosowały różne symbole, inicjały i oznaczenia związane z nazwą zakładu lub jego właścicielem.
Niektóre znaki są stosunkowo łatwe do rozpoznania.
Inne mogą być bardzo trudne do jednoznacznej interpretacji.
Dlatego przy wartościowym przedmiocie warto porównywać sygnaturę z katalogami znaków i zbiorami muzealnymi.
Szczególnie istotne jest porównanie nie tylko samego symbolu, ale również jego sposobu wykonania i miejsca umieszczenia na przedmiocie.
Royal Delft i De Porceleyne Fles
Jedną z najważniejszych nazw w historii ceramiki Delft jest De Porceleyne Fles, znana obecnie jako Royal Delft.
Manufaktura została założona w Delft w 1653 roku.
Jej historia obejmuje niemal cztery stulecia produkcji ceramicznej.
W XIX wieku przemysł ceramiczny Delft przeżywał poważny kryzys.
Konkurencja ze strony angielskich producentów, europejskiej porcelany oraz tańszych produktów zagranicznych doprowadziła do stopniowego ograniczania tradycyjnej produkcji w mieście.
De Porceleyne Fles przetrwała ten trudny okres.
W drugiej połowie XIX wieku manufaktura rozpoczęła działania zmierzające do odrodzenia tradycji Delft Blue.
Dzisiaj nazwa Royal Delft jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek związanych z holenderską ceramiką.
Jak rozpoznać Royal Delft?
W przypadku wyrobów De Koninklijke Porceleyne Fles oznaczenia są szczególnie interesujące dla kolekcjonerów.
W przypadku wielu ręcznie malowanych wyrobów można znaleźć oznaczenia pozwalające ustalić producenta oraz informacje dotyczące czasu powstania.
Warto jednak pamiętać o bardzo ważnym rozróżnieniu:
Royal Delft i antyczne Delftware to nie jest dokładnie to samo.
Przedmiot wyprodukowany w XIX, XX czy XXI wieku może być wartościowym przykładem holenderskiego rzemiosła, ale nie należy automatycznie określać go jako XVII- czy XVIII-wieczny antyk.
Ceramika Delft a współczesne reprodukcje
Popularność stylu Delft sprawiła, że przez lata powstawało wiele przedmiotów inspirowanych charakterystyczną niebiesko-białą dekoracją.
Sam napis „Delft” nie przesądza więc o wieku przedmiotu.
Współczesne wyroby mogą być inspirowane historycznym Delft Blue, a niektóre mogą być oznaczane nazwą Delft lub Delftware.
Dlatego przy zakupie antycznej ceramiki nie należy kierować się wyłącznie napisem znajdującym się na spodzie.
Delft Blue jako styl dekoracyjny jest znacznie szerszym zjawiskiem niż historyczny fajans wyprodukowany w Delft.
Czy ceramika Delft jest cenna?
Tak, ale ceny mogą być bardzo zróżnicowane.
Nie istnieje jedna uniwersalna „cena ceramiki Delft”.
Wartość konkretnego przedmiotu może zależeć od wielu czynników.
Wiek
Najstarsze i dobrze udokumentowane obiekty z XVII i XVIII wieku mogą mieć znaczną wartość kolekcjonerską.
Manufaktura
Renomowany producent może znacząco wpływać na atrakcyjność przedmiotu.
Rzadkość
Nietypowy model, rzadka dekoracja lub forma występująca w niewielkiej liczbie egzemplarzy mogą być szczególnie poszukiwane.
Stan zachowania
Pęknięcia, wyszczerbienia, ubytki i naprawy zazwyczaj obniżają wartość.
Nie oznacza to jednak, że uszkodzony przedmiot nie może być cenny.
W przypadku wyjątkowo rzadkich obiektów kolekcjonerzy mogą zaakceptować pewne uszkodzenia.
Dekoracja
Niektóre motywy mogą być bardziej atrakcyjne dla kolekcjonerów niż inne.
Proweniencja
Udokumentowana historia własności może zwiększyć znaczenie kolekcjonerskie przedmiotu.
Jakość wykonania
Precyzja malatury, jakość szkliwa i forma przedmiotu również mają znaczenie.
Jak wycenić ceramikę Delft?
Wycena antycznej ceramiki powinna być przeprowadzana ostrożnie.
Zdjęcie przedmiotu może być wystarczające do wstępnej identyfikacji, ale dokładniejsza ocena wymaga często obejrzenia:
- powierzchni,
- podstawy,
- szkliwa,
- znaków,
- pęknięć,
- napraw,
- dekoracji,
- wymiarów,
- konstrukcji przedmiotu.
Warto również porównywać przedmiot z wynikami rzeczywistych sprzedaży podobnych egzemplarzy.
To bardzo ważne.
Cena, za którą sprzedający wystawia antyk, nie jest tym samym co cena, za którą antyk faktycznie zostaje sprzedany.
Gdzie szukać ceramiki Delft?
Osoby zainteresowane kolekcjonowaniem ceramiki Delft nie muszą ograniczać się wyłącznie do aukcji internetowych czy antykwariatów.
Antycznej ceramiki, fajansu, porcelany i innych przedmiotów kolekcjonerskich warto szukać również na giełdach staroci, targach antyków oraz pchlich targach.
Giełda staroci może być szczególnie interesującym miejscem dla kolekcjonera.
Na stoiskach można znaleźć przedmioty, które nie zawsze są jeszcze dokładnie zidentyfikowane przez sprzedającego. Czasami właśnie wśród pozornie zwyczajnych przedmiotów można trafić na ciekawy egzemplarz starej ceramiki, który wymaga dopiero dokładniejszego zbadania.
W przypadku ceramiki Delft dużą zaletą zakupu na giełdzie jest możliwość obejrzenia przedmiotu z każdej strony.
Możemy sprawdzić spód naczynia, znak manufaktury, stan szkliwa, dekorację, ewentualne naprawy oraz jakość wykonania.
Giełdy staroci – gdzie szukać antycznej ceramiki?
Jeżeli planujesz wyprawę w poszukiwaniu ceramiki Delft, warto wcześniej sprawdzić terminy najbliższych giełd.
Na stronie Starocia.com znajduje się Kalendarium Giełd Staroci, Antyków i Pchlich Targów w Polsce, gdzie zebrane są informacje o wydarzeniach organizowanych w różnych regionach kraju. Kalendarium obejmuje m.in. giełdy staroci, targi antyków, jarmarki kolekcjonerskie i pchle targi.
To praktyczne miejsce dla kolekcjonerów poszukujących porcelany, ceramiki, szkła, zegarów, mebli, obrazów, monet i innych przedmiotów z historią.
Sprawdź Kalendarium Giełd Staroci na Starocia.com
Warto zaglądać do kalendarium regularnie, ponieważ oferta poszczególnych giełd może zmieniać się z wydarzenia na wydarzenie.
Na jednej giełdzie możemy znaleźć przede wszystkim meble i zegary, podczas gdy na innej pojawia się znacznie więcej porcelany, ceramiki czy drobnych przedmiotów kolekcjonerskich.
Ceramika Delft wśród ofert sprzedających na Marketplace Starocia.com
Drugim miejscem, które warto regularnie sprawdzać, jest Marketplace Starocia.com.
Na stronie można przeglądać oferty związane ze światem antyków i kolekcjonerstwa. Wśród kategorii znajduje się między innymi Ceramika, a także porcelana i wiele innych grup przedmiotów kolekcjonerskich.
To oznacza, że osoby poszukujące fajansu, ceramiki dekoracyjnej czy przedmiotów inspirowanych Delft Blue mogą regularnie sprawdzać oferty pojawiające się u sprzedających.
Przejdź do Marketplace Starocia.com i sprawdź oferty antyków oraz ceramiki
W przypadku poszukiwania konkretnego rodzaju ceramiki warto zwracać szczególną uwagę na fotografie.
Jeżeli interesuje nas ceramika Delft, bardzo ważne mogą być zdjęcia:
- całego przedmiotu,
- dekoracji,
- spodu,
- sygnatury,
- ewentualnych uszkodzeń,
- krawędzi,
- szkliwa.
Dobre zdjęcia pozwalają na znacznie dokładniejszą wstępną ocenę przedmiotu.
Giełda staroci czy Marketplace?
Najlepszym rozwiązaniem dla kolekcjonera może być korzystanie z obu sposobów poszukiwania.
Na giełdzie staroci mamy możliwość bezpośredniego obejrzenia przedmiotu, oceny jego stanu i rozmowy ze sprzedawcą.
Na Marketplace możemy natomiast regularnie przeglądać nowe oferty bez konieczności czekania na kolejną giełdę.
W przypadku poszukiwania konkretnego rodzaju ceramiki, np. starego fajansu Delft, warto stosować strategię polegającą na regularnym sprawdzaniu zarówno giełd, jak i ofert internetowych.
Dla kolekcjonera najważniejsza jest cierpliwość.
Ciekawy przedmiot nie zawsze pojawia się wtedy, kiedy go szukamy.
Czasami trzeba odwiedzić kilka giełd i przejrzeć dziesiątki ofert, zanim znajdziemy egzemplarz, który rzeczywiście zasługuje na miejsce w kolekcji.
Najczęstsze błędy przy zakupie ceramiki Delft
„Ma napis Delft, więc jest antyczne”
Nie.
Nazwa Delft może odnosić się do stylu, miejsca produkcji albo późniejszej tradycji dekoracyjnej.
„Nie ma znaku, więc jest fałszywe”
Również nie.
Brak znaku występuje w autentycznym historycznym Delftware.
„Jest stare, bo ma naturalne spękania”
Nie każde spękanie oznacza wielowiekowy wiek.
Współczesne techniki potrafią imitować wygląd starej ceramiki.
„Cena jest wysoka, więc przedmiot musi być wartościowy”
Cena sprzedającego nie jest dowodem wartości rynkowej.
„Każda niebiesko-biała ceramika to Delft”
To jeden z najczęstszych mitów.
Motyw Delft Blue był przez lata naśladowany w wielu krajach i manufakturach.
Ceramika Delft jako przedmiot kolekcjonerski
Ceramika Delft może być interesującym segmentem rynku antyków, ale zakup kolekcjonerski powinien opierać się przede wszystkim na wiedzy.
Najlepszym podejściem jest poszukiwanie przedmiotów, które mają jednocześnie:
dobrą proweniencję + ciekawe pochodzenie + dobrą dekorację + dobry stan zachowania + odpowiednią rzadkość.
Nie warto natomiast kupować przedmiotu wyłącznie dlatego, że sprzedawca określa go jako „rzadki”.
Rzadkość powinna być możliwa do zweryfikowania.
Gdzie szukać informacji o ceramice Delft?
Osoby zainteresowane kolekcjonowaniem powinny korzystać przede wszystkim ze zbiorów muzealnych, katalogów aukcyjnych, literatury specjalistycznej i opracowań dotyczących konkretnych manufaktur.
Szczególnie wartościowe są kolekcje muzealne, które pozwalają porównywać formę, dekorację, technikę wykonania i oznaczenia.
Dla początkującego kolekcjonera bardzo dobrym sposobem nauki jest regularne oglądanie muzealnych zbiorów oraz porównywanie ich ze zdjęciami przedmiotów dostępnych na rynku antykwarycznym.
Z czasem zaczynamy dostrzegać szczegóły, które na początku są niemal niewidoczne.
Dlaczego warto kolekcjonować ceramikę Delft?
Ceramika Delft łączy w sobie kilka cech, które czynią ją wyjątkowo interesującą dla miłośników antyków.
Jest jednocześnie:
- świadectwem historii handlu między Europą i Azją,
- przykładem rozwoju europejskiego rzemiosła,
- dokumentem zmian gustu artystycznego,
- przykładem rozwoju technologii ceramicznych,
- elementem historii holenderskich manufaktur,
- przedmiotem użytkowym,
- dziełem dekoracyjnym,
- a w przypadku rzadkich egzemplarzy – wartościowym obiektem kolekcjonerskim.
To właśnie ta wielowarstwowość sprawia, że antyczna ceramika Delft nadal przyciąga kolekcjonerów.
Ceramika Delft – na co zwrócić uwagę przed zakupem?
Jeżeli oglądasz przedmiot opisany jako antyczna ceramika Delft, warto przejść przez prostą listę kontrolną.
1. Obejrzyj spód
Poszukaj znaków, inicjałów i śladów technologicznych.
2. Sprawdź szkliwo
Zobacz, jak wygląda powierzchnia oraz ewentualne odpryski.
3. Przyjrzyj się dekoracji
Oceń jakość malatury oraz charakter motywu.
4. Poszukaj uszkodzeń i napraw
Pęknięcia, klejenia i retusze mogą znacząco wpływać na wartość.
5. Nie ufaj wyłącznie nazwie
„Delft”, „Delfts” czy „Delft Blue” nie są same w sobie dowodem wieku.
6. Zidentyfikuj manufakturę
Jeżeli jest to możliwe, ustal producenta i okres produkcji.
7. Porównaj z obiektami muzealnymi
To jeden z najlepszych sposobów nauki.
8. Sprawdź historię przedmiotu
Proweniencja może mieć duże znaczenie.
9. Porównaj ceny
Najlepiej z rzeczywiście sprzedanymi podobnymi obiektami.
10. Przy drogim zakupie skorzystaj z opinii eksperta
W przypadku cennych przedmiotów profesjonalna konsultacja może uchronić przed kosztownym błędem.
Ceramika Delft – podsumowanie
Ceramika Delft to jeden z najważniejszych rozdziałów w historii europejskiego fajansu.
Jej fenomen narodził się z fascynacji porcelaną chińską, ale holenderscy ceramicy szybko stworzyli własny styl, który stał się rozpoznawalny na całym świecie.
Największy rozkwit Delftware przypadł na XVII i początek XVIII wieku, kiedy w Delft działały liczne manufaktury produkujące zarówno przedmioty użytkowe, jak i luksusową ceramikę dekoracyjną.
Dzisiaj szczególnie interesujące dla kolekcjonerów są dobrze zachowane egzemplarze o potwierdzonym pochodzeniu, charakterystycznej dekoracji i czytelnych oznaczeniach.
Jednocześnie należy pamiętać, że nie każda niebiesko-biała ceramika jest antycznym Delftware, a obecność słowa „Delft” na spodzie przedmiotu nie wystarcza do potwierdzenia jego autentyczności.
Prawidłowa identyfikacja wymaga analizy materiału, techniki, dekoracji, formy, znaków oraz kontekstu historycznego.
Jeżeli chcesz rozpocząć poszukiwania, warto sprawdzać zarówno giełdy staroci i targi antyków, jak i oferty internetowe.
Na Starocia.com znajdziesz Kalendarium Giełd Staroci, Antyków i Pchlich Targów, które pomaga zaplanować poszukiwania na giełdach w różnych częściach Polski.
Warto również regularnie zaglądać do Marketplace Starocia.com, gdzie można przeglądać oferty sprzedających, w tym przedmioty z kategorii ceramiki i porcelany.
I właśnie dlatego świat antycznej ceramiki Delft jest tak fascynujący.
Im więcej poznajemy, tym wyraźniej widać, że za pozornie prostym połączeniem bieli i kobaltu kryje się historia europejskiego handlu, fascynacji Dalekim Wschodem, rozwoju technologii, rywalizacji manufaktur oraz pracy pokoleń rzemieślników.
Dla kolekcjonera dobrze wybrany egzemplarz Delftware nie jest więc tylko dekoracją.
To fragment historii, który można trzymać w dłoni.
