SZkło Murano należy do najbardziej rozpoznawalnych rodzajów szkła artystycznego na świecie. Kolorowe wazony, misy, figurki, kielichy, przyciski do papieru, popielnice, dekoracje, żyrandole i niezwykłe kompozycje ze szkła od dziesięcioleci przyciągają kolekcjonerów antyków i przedmiotów vintage.

Dla jednych szkło Murano jest piękną dekoracją wnętrza. Dla innych – pełnoprawnym przedmiotem kolekcjonerskim, którego wartość zależy od autora, huty, techniki wykonania, okresu powstania, rzadkości oraz zachowania.

W świecie antyków szczególnie fascynujące jest to, że przedmiot wykonany kilkadziesiąt lat temu może wyglądać niezwykle nowocześnie. Murano potrafi łączyć tradycyjne techniki weneckich mistrzów z awangardowym wzornictwem XX wieku.

A co najważniejsze – ciekawe szkło Murano można znaleźć nie tylko w renomowanych antykwariatach i domach aukcyjnych. Czasami prawdziwe kolekcjonerskie perełki czekają na giełdach staroci, pchlich targach i wśród przedmiotów wystawionych bez dokładnej identyfikacji.

Czym jest szkło Murano?

Murano to niewielka wyspa położona w lagunie weneckiej, należąca do zespołu miejskiego Wenecji. To właśnie tutaj przez stulecia rozwijała się jedna z najbardziej znanych tradycji szklarskich Europy.

Historia weneckiego szkła jest znacznie starsza niż współczesne skojarzenie Murano z kolorowymi wazonami. Oficjalne Museo del Vetro w Murano wskazuje na początki weneckiego szklarstwa sięgające średniowiecza, a zachowane źródła potwierdzają istnienie weneckich szklarzy już w X wieku.

W XIII wieku działalność szklarzy została coraz bardziej uporządkowana, a w 1291 roku rozpoczął się ważny etap historii Murano, związany z przenoszeniem pieców szklarskich z Wenecji na wyspę. W kolejnych stuleciach Murano stało się jednym z najważniejszych centrów produkcji szkła artystycznego.

Dzisiaj historię tego rzemiosła można prześledzić w Museo del Vetro – Muzeum Szkła w Murano, którego kolekcja obejmuje obiekty od czasów rzymskich po współczesność, w tym ogromny zbiór historycznego szkła muranowskiego.

Dlaczego szklarzy przeniesiono na Murano?

Historia Murano jest bardzo ciekawa również z punktu widzenia gospodarki i bezpieczeństwa Wenecji.

Produkcja szkła wymagała pieców pracujących w bardzo wysokiej temperaturze, a drewniane konstrukcje i zabudowa Wenecji stwarzały ryzyko pożarów.

Przeniesienie hut na wyspę pozwalało również władzom Republiki Weneckiej lepiej kontrolować niezwykle cenną wiedzę rzemieślniczą.

Szklarze byli grupą posiadającą wyjątkowe umiejętności. Tajemnice produkcji szkła, receptury, sposoby barwienia oraz techniki dekoracyjne były przez pokolenia przekazywane wewnątrz warsztatów.

Z czasem powstały całe dynastie muranowskich szklarzy.

Do historycznych rodzin związanych z tradycją Murano należały między innymi Barovier, Ballarin, Della Pigna, Serena czy Mozzetto. Oficjalne Muzeum Szkła w Murano wymienia je wśród rodzin, które od XVI wieku budowały europejską sławę muranowskiego rzemiosła.

Złoty wiek szkła Murano

Za szczególnie ważny okres uznaje się XIV–XVII wiek.

Muzeum Szkła w Murano określa ten czas jako „Golden Age” – złoty wiek szkła muranowskiego. Właśnie wtedy weneccy mistrzowie osiągnęli niezwykły poziom techniczny i artystyczny.

Jednym z przełomowych osiągnięć było uzyskanie bardzo czystego, przejrzystego szkła przypominającego kryształ. Z rozwojem tej technologii wiązane jest nazwisko Angelo Baroviera, jednego z najsłynniejszych mistrzów w historii Murano.

W XVI wieku rozwijano między innymi:

szkło kryształowe,
dekoracje emaliowane,
grawerowanie,
filigran,
szkło wielobarwne,
techniki swobodnego formowania,
dekoracje inspirowane koronką.

W XVII wieku pojawiło się natomiast między innymi słynne aventurine, czyli szkło o charakterystycznym, migoczącym wyglądzie.

Millefiori – jedna z najbardziej rozpoznawalnych technik

Jeżeli ktoś mówi „Murano”, wielu osobom natychmiast przychodzą na myśl kolorowe kwiatki zatopione w szkle.

To właśnie millefiori.

Technika związana jest z wykorzystaniem specjalnych szklanych prętów, w których układa się warstwy różnokolorowego szkła. Po ogrzaniu pręt można rozciągnąć, a następnie pociąć na niewielkie przekroje. Każdy przekrój pokazuje przygotowany wcześniej wzór – często przypominający kwiat.

Następnie takie elementy mogą zostać zatopione w większej formie.

Oficjalne Museo del Vetro opisuje rozwój techniki murrine i millefiori oraz podkreśla szczególną rolę Vincenzo Morettiego w XIX-wiecznym odrodzeniu tej techniki.

Dlatego charakterystyczne kolorowe wzory w szkle nie są po prostu przypadkowymi plamkami.

Za ich powstaniem stoi skomplikowany proces technologiczny.

Najważniejsze techniki stosowane w szkle Murano

Dla kolekcjonera znajomość technik jest niezwykle przydatna.

Millefiori

Kolorowe przekroje szklanych prętów tworzące charakterystyczne kwiatowe lub geometryczne wzory.

Murrine

Technika wykorzystująca szklane elementy o określonym wzorze przekroju, które mogą być włączane do większych obiektów.

Filigrana

Cienkie szklane nitki układane w określony sposób, często tworzące efekt przypominający koronkę.

Incamiciato / szkło warstwowe

Obiekt może być tworzony z kilku warstw szkła o różnych kolorach i właściwościach.

Incalmo

Jedna z interesujących technik stosowanych przez muranowskich mistrzów. Polega na połączeniu oddzielnie wykonanych elementów szklanych poprzez ich podgrzanie i zespolenie.

Muzeum Szkła w Murano wymienia incalmo jako jedną z technik rozwijanych szczególnie w XX wieku.

Szkło sommerso

Jedna z najbardziej charakterystycznych technik kojarzonych z włoskim szkłem artystycznym XX wieku.

Polega na uzyskiwaniu efektu kilku nałożonych na siebie warstw przezroczystego szkła w różnych kolorach.

Technika ta była szczególnie rozwijana w Murano w połowie XX wieku. Muzeum wskazuje między innymi na twórczość Flavio Poliego dla Seguso Vetri d’Arte.

Szkło Murano w XX wieku – narodziny nowoczesnego designu

Dla współczesnego kolekcjonera szczególnie interesujące jest szkło Murano z XX wieku.

Na początku XX wieku muranowskie huty zaczęły coraz intensywniej współpracować z artystami i projektantami.

To zmieniło wszystko.

Szkło przestało być wyłącznie tradycyjnym rzemiosłem.

Stało się również częścią świata nowoczesnego designu.

Muzeum Szkła w Murano wskazuje, że już w pierwszych dekadach XX wieku firmy zaczęły współpracować z artystami i projektantami, a po 1920 roku takie połączenie sztuki, wzornictwa i technicznych możliwości Murano stało się stałym elementem produkcji.

Venini – jedna z najważniejszych nazw w świecie Murano

Jeżeli interesujesz się kolekcjonowaniem szkła Murano, prędzej czy później trafisz na nazwę Venini.

Firma stała się jednym z symboli nowoczesnego szkła artystycznego.

Ważną rolę odegrali związani z nią artyści i projektanci, między innymi:

Vittorio Zecchin,
Carlo Scarpa,
Fulvio Bianconi,
Tapio Wirkkala,
Toni Zuccheri.

Muzeum Szkła w Murano podaje, że Carlo Scarpa kierował artystycznie Venini w latach 1932–1947, a w 1948 roku jego następcą został Fulvio Bianconi.

To właśnie takie nazwiska sprawiają, że określone egzemplarze szkła Murano są dzisiaj traktowane nie tylko jako dekoracje, ale jako obiekty związane z historią designu XX wieku.

Seguso, Barovier, Toso i inne wielkie nazwiska

Rynek kolekcjonerski szkła Murano jest pełen nazwisk i nazw hut, które warto znać.

Do szczególnie ważnych należą między innymi:

Barovier / Barovier & Toso

Jedna z najbardziej znanych rodzin związanych z historią muranowskiego szklarstwa.

Venini

Firma szczególnie istotna dla historii nowoczesnego designu.

Seguso

Nazwisko i tradycja związane z jedną z najważniejszych rodzin szklarskich Murano.

Fratelli Toso

Jedna z historycznych hut Murano. Muzeum Szkła wskazuje, że została założona w 1854 roku i stała się jedną z ważniejszych hut XIX i XX wieku.

Salviati

Ważna marka związana między innymi z mozaiką i szkłem dmuchanym.

Archimede Seguso

Mistrz szczególnie kojarzony z eksperymentami dotyczącymi filigranu i lekkiego, ręcznie formowanego szkła.

Carlo Moretti

Marka i nazwisko szczególnie istotne dla powojennego wzornictwa szkła użytkowego i dekoracyjnego.

Oczywiście sama obecność nazwiska na spodzie przedmiotu nie jest jeszcze wystarczająca do potwierdzenia autentyczności.

Jak rozpoznać szkło Murano?

To pytanie bardzo często pojawia się wśród osób rozpoczynających przygodę z kolekcjonowaniem.

I tutaj trzeba uważać.

Nie każde kolorowe włoskie szkło jest szkłem Murano.

Nie każdy przedmiot z napisem „Murano” jest automatycznie wartościowym antykiem.

W przypadku konkretnego obiektu warto sprawdzić:

Sygnaturę

Na spodzie mogą znajdować się:

podpis,
etykieta,
naklejka,
znak huty,
numer modelu,
numer katalogowy.

Formę

Niektóre huty i projektanci mieli bardzo charakterystyczne wzory.

Technikę wykonania

Millefiori, sommerso, filigrana, incalmo czy szkło warstwowe mogą być ważnymi wskazówkami.

Jakość wykonania

Ręcznie formowane szkło często wykazuje subtelne różnice między egzemplarzami.

Pęcherzyki powietrza

W szkle artystycznym mogą występować pęcherzyki będące rezultatem procesu produkcyjnego, ale ich obecność sama w sobie nie potwierdza pochodzenia z Murano.

Pochodzenie

Najcenniejszą informacją może być historia przedmiotu.

Jeżeli wiadomo, z jakiej kolekcji pochodzi, gdzie został kupiony lub kto był jego wcześniejszym właścicielem, identyfikacja może być znacznie łatwiejsza.

Czy każde szkło Murano jest stare?

Nie.

To bardzo ważne.

Murano nadal produkuje szkło artystyczne. Historia nie zakończyła się wraz z latami 50. czy 60.

Oficjalne Museo del Vetro prezentuje zarówno obiekty historyczne, jak i współczesne, a tradycja szklarska na wyspie jest nadal żywa.

Dlatego określenia:

Murano

vintage Murano

antyczne Murano

stare szkło Murano

nie oznaczają tego samego.

Przedmiot może być współczesnym wyrobem muranowskim, przedmiotem vintage z drugiej połowy XX wieku albo znacznie starszym obiektem historycznym.

Szkło Murano z lat 50., 60. i 70. – dlaczego jest tak interesujące?

Właśnie ten okres jest szczególnie ciekawy dla osób zainteresowanych designem.

Po II wojnie światowej Murano stało się jednym z centrów eksperymentu w dziedzinie szkła artystycznego.

Projektanci wykorzystywali:

mocne kolory,
geometryczne formy,
abstrakcyjne kształty,
ciężkie szkło,
szkło warstwowe,
filigran,
millefiori,
incalmo,
nietypowe faktury.

Muzeum Szkła w Murano opisuje szczególnie intensywny rozwój różnych kierunków w latach 50. i 60., w tym ciężkiego szkła, sommerso oraz eksperymentów z tradycyjnymi technikami.

Dla wielu kolekcjonerów właśnie włoskie szkło vintage z połowy XX wieku jest jednym z najciekawszych obszarów kolekcjonerstwa.

Czy szkło Murano ma wartość?

Tak – ale podobnie jak w przypadku innych antyków nie każde szkło Murano ma taką samą wartość.

Na cenę konkretnego przedmiotu może wpływać:

producent,
projektant,
model,
rok produkcji,
technika,
kolorystyka,
rozmiar,
rzadkość,
stan zachowania,
kompletność,
sygnatura,
oryginalna etykieta,
dokumentacja,
pochodzenie.

Szczególnie interesujące mogą być obiekty związane z rozpoznawalnymi projektantami i hutami.

Muzeum Szkła w Murano określa XX-wieczne efekty pracy tamtejszych hut i projektantów jako obiekty, które stały się przedmiotem kultu wśród miłośników i kolekcjonerów szkła.

Najdroższe nie zawsze oznacza najstarsze

To jedna z podstawowych zasad kolekcjonowania szkła.

Wiek przedmiotu jest ważny, ale nie jest jedynym kryterium.

Dobrze zachowany projekt znanego artysty z połowy XX wieku może być dla kolekcjonera bardziej interesujący niż dużo starszy, anonimowy przedmiot.

Dlatego przy wycenie warto najpierw odpowiedzieć na pytanie:

Co dokładnie mam przed sobą?

Dopiero później:

Ile to może kosztować?

Gdzie szukać szkła Murano?

I tutaj zaczyna się prawdziwa przygoda.

Jeżeli ktoś chce rozpocząć kolekcjonowanie szkła Murano, nie musi od razu wybierać się do Wenecji.

Warto zacząć od miejsc, w których pojawiają się przedmioty z prywatnych mieszkań, dawnych kolekcji i domów.

Giełdy staroci

Giełda staroci to jedno z najlepszych miejsc do polowania na rzeczy, których właściciel nie zawsze zna dokładną wartość.

Na stoisku może pojawić się:

wazon Murano,
misa,
popielnica,
figurka,
przycisk do papieru,
kielich,
ciężka szklana rzeźba,
komplet szklanek,
dekoracyjna kompozycja,
szkło sommerso,
millefiori.

Czasami przedmiot jest prawidłowo opisany.

Czasami sprzedający wie tylko, że „to stare włoskie szkło”.

A czasami nie ma żadnego opisu.

I właśnie wtedy zaczyna się prawdziwe polowanie kolekcjonera.

Sprawdź kalendarium giełd staroci w Polsce

Jeżeli szukasz szkła Murano, antyków, starej porcelany, ceramiki, obrazów, mebli, zegarów i innych przedmiotów kolekcjonerskich, warto regularnie sprawdzać nasze:

Kalendarium Giełd Staroci, Antyków i Pchlich Targów w Polsce

Zebraliśmy tam informacje o giełdach staroci, targach antyków, jarmarkach kolekcjonerskich i pchlich targach w różnych regionach Polski.

To właśnie na takich wydarzeniach można znaleźć przedmioty, których nie ma w tradycyjnych sklepach z antykami.

Warto odwiedzać giełdy regularnie.

Oferta zmienia się z tygodnia na tydzień, a na każdym stoisku może pojawić się coś zupełnie innego.

Szkło Murano na Marketplace Starocia.com

Nie każdy ma jednak możliwość jeżdżenia na giełdy staroci.

Dlatego drugim miejscem, które warto regularnie sprawdzać, jest:

Marketplace Starocia.com – sklep ze starociami, antykami i przedmiotami kolekcjonerskimi

W internecie można spokojnie porównywać różne przedmioty, sprawdzać opisy, fotografie, sygnatury i obserwować, jakie rodzaje szkła pojawiają się na rynku.

Warto szukać nie tylko hasła:

„Murano”

ale również bardziej szczegółowych określeń:

szkło Murano,
wazon Murano,
stary wazon Murano,
vintage Murano,
szkło włoskie,
szkło sommerso,
millefiori,
murrine,
Venini,
Seguso,
Barovier,
Fratelli Toso,
Carlo Moretti,
Archimede Seguso,
Salviati,
włoskie szkło artystyczne.

Czasami sprzedający nie zna konkretnej nazwy techniki albo projektanta. Dlatego warto przeglądać również oferty opisane po prostu jako stare szkło, włoskie szkło, szkło artystyczne czy vintage.

Giełda staroci czy internet?

Najlepiej korzystać z obu możliwości.

Na giełdzie można wziąć przedmiot do ręki.

Można zobaczyć jego kolor w naturalnym świetle, obejrzeć podstawę, sprawdzić ewentualną sygnaturę i dokładnie przyjrzeć się powierzchni.

Internet daje natomiast możliwość spokojnego porównywania wielu ofert.

Dlatego kolekcjonerzy często łączą oba sposoby poszukiwań.

Giełda staroci = polowanie na przypadkowe odkrycie.

Marketplace = możliwość systematycznego wyszukiwania konkretnych przedmiotów.

Na co uważać kupując szkło Murano?

Rynek jest pełen przedmiotów, które przypominają szkło Murano.

Dlatego nie warto kupować wyłącznie dlatego, że sprzedający napisał:

„100% Murano”

albo

„stary włoski antyk”.

Najważniejsza jest identyfikacja.

Sprawdź:

spód przedmiotu,
sygnaturę,
etykietę,
technikę wykonania,
formę,
kolor,
stan zachowania,
pochodzenie.

Jeżeli przedmiot ma charakterystyczny model, można następnie porównać go z katalogami, muzealnymi zbiorami i archiwami producentów.

Dlaczego warto kolekcjonować szkło Murano?

Bo Murano jest wyjątkowym połączeniem rzemiosła, sztuki i designu.

Można rozpocząć kolekcję od jednego niewielkiego przedmiotu.

Potem pojawia się kolejny.

Wazon.

Misa.

Figurka.

Millefiori.

Sommerso.

A później zaczynamy rozpoznawać konkretne nazwiska i huty.

Nagle okazuje się, że za kolorowym kawałkiem szkła kryje się historia kilku pokoleń mistrzów.

To właśnie jest największa przyjemność kolekcjonowania.

Nie chodzi wyłącznie o posiadanie przedmiotu.

Chodzi o poznanie jego historii.

Murano to nie tylko wazony

Warto pamiętać, że kolekcjonerskie szkło Murano obejmuje ogromną liczbę przedmiotów.

Możemy spotkać:

Wazony

Od niewielkich form dekoracyjnych po ogromne, ciężkie kompozycje.

Misy i patery

Często charakteryzujące się niezwykłą kolorystyką.

Figurki

Zwierzęta, ptaki, ryby, postacie ludzkie i abstrakcyjne formy.

Przyciski do papieru

Niewielkie, ale często bardzo efektowne przedmioty.

Popielnice

Szczególnie popularne w XX wieku.

Kieliszki i szklanki

Niektóre wykonywane w całych kompletach.

Lampy i żyrandole

Jedne z najbardziej efektownych elementów wystroju wnętrz.

Rzeźby szklane

Duże kompozycje, które mogą być pełnoprawnymi dziełami sztuki.

Stare szkło Murano jako inwestycja?

W przypadku antyków lepiej mówić przede wszystkim o kolekcjonowaniu i wartości rynkowej niż traktować każdy zakup jako pewną inwestycję.

Ceny antyków mogą się zmieniać.

Zainteresowanie konkretnymi projektantami również może rosnąć lub spadać.

Dlatego osoba kupująca szkło Murano powinna przede wszystkim wiedzieć, co kupuje.

Najlepszym punktem wyjścia jest wiedza.

Im lepiej znamy:

producentów,
projektantów,
techniki,
okresy,
sygnatury,
modele,

tym łatwiej odróżnić interesujący przedmiot od przypadkowej dekoracji.

Najważniejsze nazwiska i marki, które warto znać

Jeżeli zaczynasz przygodę z kolekcjonowaniem szkła Murano, zapisz sobie te nazwy:

Venini

Barovier & Toso

Seguso

Archimede Seguso

Fratelli Toso

Salviati

Carlo Moretti

Vittorio Zecchin

Carlo Scarpa

Fulvio Bianconi

Tapio Wirkkala

Flavio Poli

Nie każdy przedmiot związany z tymi nazwiskami będzie automatycznie rzadki lub drogi. Jednak znajomość tych nazw znacznie ułatwia orientację w świecie włoskiego szkła artystycznego.

Szkło Murano – mały przedmiot, wielka historia

Historia Murano pokazuje, że szkło może być czymś znacznie więcej niż przedmiotem użytkowym.

Od średniowiecznych warsztatów weneckich, przez renesansowy rozwój technik, XIX-wieczne odrodzenie, aż po współpracę hut z największymi projektantami XX wieku – Murano przez stulecia nieustannie eksperymentowało.

Oficjalne muzeum na wyspie dzieli historię Murano między innymi na złoty wiek XIV–XVII wieku, XVIII-wieczne eksperymenty, XIX-wieczne odrodzenie oraz okres 1900–1970, kiedy szkło coraz silniej łączyło się ze światem designu.

I właśnie dlatego stare szkło Murano jest tak fascynujące dla kolekcjonerów antyków i staroci.

Niektóre przedmioty są niezwykle kolorowe.

Inne minimalistyczne.

Jeszcze inne wyglądają jak małe rzeźby.

Ale za każdym z nich może kryć się konkretna technika, huta, projektant i historia.

Polowanie na szkło Murano zaczyna się na giełdzie staroci

Jeżeli interesują Cię antyki, starocie, szkło artystyczne, porcelana, ceramika, stare obrazy i przedmioty kolekcjonerskie, warto wyrobić sobie nawyk regularnego odwiedzania giełd.

Nigdy nie wiadomo, co pojawi się na kolejnym stoisku.

Być może będzie to zwykła szklana popielnica.

A być może pod warstwą kurzu znajdzie się piękny wazon z lat 60., którego właściciel nie znał dokładnego producenta.

Właśnie takie sytuacje sprawiają, że kolekcjonowanie staroci jest tak emocjonujące.

Jeżeli planujesz kolejną wyprawę, sprawdź:

Kalendarium Giełd Staroci na Starocia.com

A jeśli wolisz szukać w domu, sprawdzaj również:

Marketplace Starocia.com

Bo świat antyków nie kończy się na muzeach i drogich aukcjach.

Czasami najciekawszy przedmiot stoi na zwykłym stole na giełdzie staroci.

I właśnie dlatego warto szukać.

Podsumowanie

Szkło Murano to jedna z najbardziej fascynujących dziedzin europejskiego szkła artystycznego. Jego historia obejmuje setki lat rozwoju technik, rodzinnych tradycji szklarskich, eksperymentów kolorystycznych i współpracy z artystami oraz projektantami.

Dla kolekcjonera szczególnie interesujące mogą być przedmioty wykonane technikami millefiori, murrine, sommerso, filigrana czy incalmo, a także szkło związane z takimi nazwami jak Venini, Barovier & Toso, Seguso, Fratelli Toso czy Carlo Moretti.

Najważniejsze jednak, aby przed zakupem nauczyć się patrzeć nie tylko na kolor i kształt.

Sprawdzaj spód, sygnatury, etykiety, technikę, formę, producenta i pochodzenie.

A potem ruszaj na giełdę.

Bo w świecie staroci nigdy nie wiadomo, czy stojący między innymi przedmiotami wazon nie okaże się właśnie tym, którego od dawna szukałeś.